Σελίδες


Πέμπτη 10 Μαρτίου 2011

'Ηχοι και χοροί της Σινασού












Μέσα απ΄αυτή την ανάρτηση θα ΄θελα να πω ένα μεγάλο ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ στον κύριο Κυριάκο Βλασιάδη ο οποίος έχει   αφιερώσει ένα κομμάτι της ζωής του στην καταγραφή της Σινασίτικης παράδοσης και συνεχίζει ακούραστα να μοιράζεται και να αποκαλύπτει θησαυρούς της Καππαδοκικής γης...!
Τους χορούς αποδίδει θαυμάσια το χορευτικό συγκρότημα του Δ.Καλλιθέας υπό την διδασκαλία του κ. Βασίλη Καρφή

Τετάρτη 9 Μαρτίου 2011

Οι Κυπριακές Φορεσιές του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου: Μια αναδρομή στον κόσμο της Κύπρου την αυγή του 20ού αιώνα

 


Τότε ακόμα οι άνδρες φόραγαν βράκες και οι γυναίκες σαγιά, μακρυά πουκάμισα ή ενδυμασία «τύπου Αμαλίας». Πάνω από έναν αιώνα πριν. Μια εποχή που πέρασε, αλλά που αναβιώνει σήμερα μέσα από ενδυμασίες που διατηρήθηκαν σχεδόν ανέπαφες για 110 ολόκληρα χρόνια. Η χαρακτηριστικές φορεσιές των τελευταίων χρόνων της Οθωμανικής κυριαρχίας, αλλά και της στροφής στον 20ό αιώνα. Παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά στο Ζάππειο Μέγαρο όταν το 1901 ο «Πατριωτικός Σύνδεσμος των Κυπρίων εν Αθήναις» διοργάνωσε έκθεση και αγορά με αντικείμενα από την καθημερινότητα των Κυπρίων. Τότε δωρίθηκαν στο μουσείο της Ιστορικής Εθνολογικής Εταιρίας της Ελλάδος όπου και φυλάχτηκαν μέχρι σήμερα.
Ο κόσμος της Κύπρου πριν 110 χρόνια και οι ενδυμασίες παρουσιάζονται στο βιβλίο «Οι Κυπριακές Φορεσιές του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου: Μια αναδρομή στον κόσμο της Κύπρου την αυγή του 20ού αιώνα», από το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο και το Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τραπέζης της Κύπρου. Η έκδοση πλαισιώνεται από ιστορικό περίγραμμα της Κύπρου στο πέρασμα από τον 19ό στον 20ό αιώνα, την παρουσίαση της κυπριακής έκθεσης στην Αθήνα του 1901 και της κυπριακής ενδυμασίας στα τέλη του 19ού αιώνα. Οι περιγραφές την στολών καθώς και κάποιων άλλων μεμονωμένων ενδυμάτων είναι αναλυτικότατες. Πρόκειται για συνδημοσίευση του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου Αθηνών και του Πολιτιστικού Ιδρύματος Τράπεζας της Κύπρου.


Δευτέρα 7 Μαρτίου 2011

Ας φτιάξουμε μαζί με τα παιδιά την κυρά-Σαρακοστή!

 

Η Σαρακοστή είναι μια περίοδος επτά εβδομάδων που μας οδηγεί στη Μεγάλη Εβδομάδα. Ξεκινάει την Καθαρή Δευτέρα και τελειώνει το Μεγάλο Σάββατο.

Μας έχει μείνει μια συνήθεια, ξεχασμένη λίγο σήμερα, για να μετράμε τις εβδομάδες που περνάνε. Είναι η κυρα-Σαρακοστή, ένα μπισκοτένιο κουκλάκι σε σχήμα γυναίκας με επτά πόδια, όσες και οι εβδομάδες από την Καθαρή Δευτέρα μέχρι την Κυριακή του Πάσχα.

Η "κυρά Σαρακοστή" ήταν το ημερολόγιό τους. Την παρίσταναν ως καλογριά. Έπαιρναν μια κόλλα χαρτί και σχεδίαζαν μια γυναίκα. Δεν της έκαναν στόμα γιατί συνέχεια νήστευε και τα χέρια της ήταν σταυρωμένα γιατί όλο προσευχόταν. Είχε 7 πόδια, τις 7 βδομάδες της Σαρακοστής. Κάθε Σάββατο έκοβαν και ένα πόδι. Το τελευταίο το έκοβαν το Μεγάλο Σαββάτο. Στη Χίο το έβαζαν μέσα σε ένα ξερό σύκο ή σε ένα καρύδι και όποιος το έβρισκε πίστευαν πως θα ήταν καλότυχος. Αλλού την έκαναν και πάνινη την "κυρά Σαρακοστή" τους και τη γέμιζαν με πούπουλα. Στον Πόντο έπαιρναν μια πατάτα ψημένη ή ένα κρεμμύδι, έμπηγαν 7 φτερά κότας, το έδεναν στο ταβάνι και κρεμόταν όλη τη Σαρακοστή. Κάθε βδομάδα έβγαζαν και ένα φτερό. Ο "κουκουράς", έτσι το έλεγαν, ήταν ο φόβος των παιδιών

Η συνταγή για την κυρα-Σαρακοστή

Την κυρα-Σαρακοστή τη φτιάχνουμε με πολύ αλάτι για να μη χαλάσει μέχρι να περάσουν οι σαράντα εννέα μέρες της νηστείας και γι' αυτό δεν την τρώμε!

Την κρεμάμε σε κάποιο σημείο του σπιτιού και κάθε βδομάδα κόβουμε και ένα από τα ποδαράκια της μέχρι που να μείνει αυτή χωρίς πόδια και εμείς χωρίς άλλη νηστεία.

Θα χρειαστείτε:

- Μισό κιλό αλεύρι
- Μισό φλιτζάνι νερό
- Μια κουταλιά σούπας αλάτι
- Έναν πλάστη
- Ένα μεγάλο ταψί
- Λίγο λάδι να αλείψουμε το ταψί

Εκτέλεση
1. Πρώτα απ' όλα πλένουμε καλά τα χέρια μας και φοράμε μια ποδιά.

2. Παίρνουμε ένα βαθύ μπολ και βάζουμε το αλεύρι και το αλάτι σχηματίζοντας ένα βουναλάκι.

3. Στη μέση κάνουμε μια μικρή λακκουβίτσα κι εκεί αρχίζουμε να ρίχνουμε σιγά σιγά το νερό.
 Προσοχή, δε βάζουμε το νερό όλο μαζί! Ταυτοχρόνως ζυμώνουμε. Θα βάλουμε μόνο όσο νερό χρειάζεται για να γίνει η ζύμη εύπλαστη και μαλακή.

4. Ζυμώνουμε, ζυμώνουμε μέχρι η ζύμη να γίνει λεία και ομοιόμορφη.

5. Απλώνουμε το ζυμάρι με τη βοήθεια του πλάστη και σχηματίζουμε την κυρα-Σαρακοστή.

6. Μ' ένα μαχαίρι χαράζουμε τα μάτια, τη μύτη και κόβουμε τα ποδαράκια. Με μια οδοντογλυφίδα κάνουμε μια τρύπα στο κεφάλι για να την κρεμάσουμε στο τέλος. Να θυμάστε: η κυρα-Σαρακοστή δεν έχει στόμα, γιατί δεν τρώει ούτε μιλάει, παρά μόνο προσεύχεται! Όσο για τα ποδαράκια της, προσοχή! Να είναι επτά! Ούτε περισσότερα ούτε λιγότερα.

7. Παίρνουμε ένα ταψί και το αλείφουμε με λίγο λάδι. Τοποθετούμε μέσα τη «Σαρακοστή».
8. Ζεσταίνουμε το φούρνο στους διακόσιους βαθμούς και ψήνουμε την κυρα-Σαρακοστή μας για σαράντα με εξήντα λεπτά μέχρι να ξεροψηθεί και να σκληρύνει. Όταν κρυώσει, τη βγάζουμε προσεκτικά και την κρεμάμε στην κουζίνα.

Να θυμάστε:

Η κυρα-Σαρακοστή δεν έχει στόμα, γιατί δεν τρώει ούτε μιλάει, παρά μόνο προσεύχεται!
Όσο για τα ποδαράκια της, προσοχή! Να είναι επτά! Ούτε περισσότερα ούτε λιγότερα.


ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ http://patmias.blogspot.com/ , http://www.paidika.gr/                              

Κυριακή 6 Μαρτίου 2011

Η ιστορία της λαγάνας

(Δημοσιεύθηκε στο αριθ.182 τεύχος της"Βοϊακής γής",Μάρτιος-Απρίλιος 2003)

Το παραδοσιακό  έθιμο της λαγάνας παίζει  πρωταγωνιστικό ρόλο στο νηστίσιμο τραπέζι της Καθαράς  Δευτέρας. Με αφορ­μή λοιπόν αυτή την ιδιαίτερη μέρα ας γνωρίσουμε αναλυτικότε­ρα την ιστορία της, που χάνεται στους αιώνες.

Η λαγάνα  είναι άζυμος άρτος ,δηλ. παρασκευάζεται χωρίς προζύμι. Τέτοιος άρτος πρόχειρος εχρησιμοποιήθη από τους  Ισραηλίτες κατά τη νύχτα της Εξόδου τους από την Αίγυπτο υπό την αρχηγία του Μωυσή. Έκτοτε επιβαλλόταν από το Μωσαικό  Νόμο για όλες τις ημέρες της εορτής του Πάσχα, μέχρι που ο Χριστός στο τελευταίο του Πάσχα ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.

Η ιστορία της λαγάνας διατρέχει όλη τη διατροφική παράδοση από την αρχαιότητα  μέχρι σήμερα. Ο Αριστοφάνης στις "Εκκλησιάζουσες" λέει  "Λαγάνα πέττεται" δηλ ."Λαγάνες γίνονται". Ο δε Οράτιος στα κείμενά του αναφέρει τη λαγάνα ως "Το γλύκισμα των φτωχών". Το έθιμο της λαγάνας παρέμεινε αναλλοίωτο ανά τους αιώνες και συνηθίζεται να παρασκευάζεται με μεράκι από τον αρτοποιό της γειτονιάς, τραγανή λαχταριστή και σουσαμένια και καταναλώνεται κατά την Καθαρά Δευτέρα, την Πρωτονήστιμη Δευτέρα της Σαρακοστής. Η ονομασία της "Καθαρά" προήλθε από τη συνήθεια που είχαν οι νοικοκυρές το πρωί της ημέρας αυτής, να πλένουν με ζεστό νερό και στάχτη όλα τα μαγειρικά σκεύη, ως "ημέρα κάθαρσης". Στη συνέχεια τα κρεμούσαν στη θέση τους όπου και παρέμεναν μέχρι τη λήξη της νηστείας. Επίσης κατά την ημέρα αυτή εξέρχονταν όλοι οικογενειακώς στην ύπαιθρο και έστρωναν κάτω στη γη και έτρωγαν νηστίσιμα φαγητά όπως χαλβά, ελιές, ταραμά και λαγάνα.

Από την Καθαρά Δευτέρα προετοιμάζεται ο άνθρωπος μετά τις εορτές και την καλοφαγία των Απόκρεων, να καθαρίσει την ψυχή και το σώμα του για να φτάσει στο τέρμα δηλ. στο Πάσχα και να αναστηθεί ξανά με την Ανάσταση του Κυρίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η λαγάνα που έχει το σχή­μα της "κυρα-Σαρακοστής",που παριστάνει μια μακριά γυναίκα που έχει ένα σταυρό στο κεφάλι, δεν έχει στόμα γιατί είναι  όλο νηστεία.Τα χέρια της είναι σταυρωμένα για τις προσευχές, έχει επτά πόδια που συμβολίζουν τις επτά εβδομάδες της νηστείας. Έθιμο που συνηθιζόταν για να μετρούν το χρόνο κατά την περίοδο της Σαρακοστής ήταν κάθε Σάββατο να κόβουν το ένα πόδι και το τελευταίο το έκοβαν το Μ.Σάββατο όπου το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή σε ένα καρύδι και όποιος το έβρισκε ήταν ο τυχερός της επόμενης χρονιάς.

Η νόστιμη και λαχταριστή για όλους μας λαγάνα είναι ένα προιόν άξιο σεβασμού και με πραγματική πλούσια ιστορία, θα είναι μεγάλη απώλεια για τις επερχόμενες γενεές να ξεχάσουν τις παραδόσεις μας, να ξεχάσουν τις παλιές σαρακοστιανές μυρουδιές. Οι αρτοποιοί της γειτονιάς πιστοί στις παραδόσεις μας παρασκευάζουν την Καθαρά Δευτέρα τη λαγάνα συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση του εθίμου, ώστε οι νέες γενεές να έχουν την ευκαιρία να ακούσουν, να μυρίσουν και να γευτούν τη Σαρακοστή γιατί οι Σαρακοστιανές μυρωδιές είναι έμμεσοι φορείς μιας βαθιάς πνευματικότητας.

ΜΑΡΙΑ ΓΚΙΟΥΔΦΕΣΗ

πηγή

Σάββατο 5 Μαρτίου 2011

Ζωγραφιστά ξύλινα κουτάλια ...

Σήμερα είπα να κάνω κάτι διαφορετικό...Σκέφτηκα να προσπαθήσουμε να δημιουργήσουμε μαζί, κάτι ξεχωριστό.

Πάντα με μάγευαν οι Καππαδοκικοί χοροί.
Θυμάμαι πως ένοιωσα όταν για πρώτη φορά άνοιξε για μένα η αυλαία των χορών αυτής της αγιασμένης γης και βρέθηκαν στα χέρια μου δυο ζευγη ξύλινων κουταλιών...!
Εκείνο το μάθημα τελείωσε με την προτροπή του δασκάλου : "Καλό θα ήταν να αγοράσετε τα δικά σας κουτάλια και να προσπαθήσετε να μάθετε να χτυπάτε τον ρυθμό του χορού των κουταλιών..."

Ποτέ δεν με ενθουσίαζε η ιδέα του να κρατάμε όλοι πανομοιότυπα μαντήλια, κουτάλια (σαν να κατασκευάστηκαν όλα στο ίδιο εργοστάσιο) γι΄αυτό σκέφτηκα να δημιουργήσω τα δικά μου κουτάλια...!Τολμήστε το κι εσείς ακολουθώντας τις παρακάτω συμβουλές.Είναι εύκολο και δημιουργικό!

Χρειαζόμαστε:
τέσσερα άβαφα ξύλινα κουτάλια (φροντίστε όμως το σχήμα τους να μοιάζει με αυτά που χρησιμοποιούνται για χορό)
νερόχρωμα για ξύλινες επιφάνειες
χρώματα για ξύλο της δικής σας προτίμησης
βερνίκι για ξύλινες επιφάνειες

Βήμα πρώτο
Αν χρειάζεται τρίβουμε λίγο τα κουτάλια με ένα γυαλόχαρτο να λειανθούν.Στη συνέχεια τα βάφουμε με το νερόχρωμα ξύλου και τα αφήνουμε να στεγνώσουν.

Βήμα δεύτερο
Τώρα μπορείτε να τα διακοσμήσετε  όπως εσείς θέλετε (η δική μου φαντασία δανείστηκε θέματα από τον κόσμο των φυτών). Θα χρησιμοποιήσετε χρώματα που είναι κατάλληλα για ξύλινες επιφάνειες.Τα σμάλτα νερού είναι μία καλή λύση που έχει καταπληκτικά αποτελέσματα.
Καλό θα ήταν να ζωγραφίσετε κι απ΄τις δυο μεριές! Θα είναι  εντυπωσιακά!

Βήμα τρίτο
Αφήνετε τα χρώματα να στεγνώσουν και περνάτε κι από τις δυο μεριές μ΄ένα άχρωμο βερνίκι.

Τα κουτάλια σας είναι έτοιμα.Μπορείτε μ΄αυτά να δημιουργήσετε ήχους ,να χορέψετε ή απλά να τα χρησιμοποιήσετε ως διακοσμητικά.

* Ευχαριστώ θερμά τον αγαπητό Αιγέα που φωτογράφησε με μεράκι τα παραπάνω θέματα!

“Ένας χαρταετός σαν το μουσείο ανοιχτός”

paidiko_mouseio_0
 
Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για παιδιά ηλικίας 7-12 χρόνων 

Η Καθαρά Δευτέρα είναι συνδυασμένη με το πέταγμα του χαρταετού. Πότε χρησιμοποιήθηκαν όμως οι πρώτοι χαρταετοί; Για ποιο λόγο; Τα παιδιά ακολουθούν την ιστορία των χαρταετών και ανακαλύπτουν τι χρειάζεται ένας χαρταετός για να φτάσει ψηλά στον ουρανό. Τέλος, κάθε οικογένεια κατασκευάζει το δικό της εξάγωνο χαρταετό.

Οι ώρες διεξαγωγής των εκπαιδευτικών προγραμμάτων είναι 11:00-11:45, 12:00-12:45, 13:00-13:45, 14:00-14:45.

H οικονομική συμμετοχή είναι 7 ευρώ για κάθε παιδί & ενισχύει τους σκοπούς του Ελληνικού Παιδικού Μουσείου.

Η συμμετοχή των παιδιών στα προγράμματα είναι προαιρετική - καθώς υπάρχει η δυνατότητα της ελεύθερης ερμηνείας στα εκθέματα - και δηλώνεται στην υποδοχή του Μουσείου την ημερομηνία διεξαγωγής του προγράμματος.

Πληροφορίες: 
210 3312995
Τοποθεσία: 
Παιδικό Μουσείο
Κυδαθηναίων 14 Πλάκα

Πως κατασκευάζουμε έναν χαρταετό...


Τι θα χρειαστούμε:
3 ελαφρά πηχάκια από ξύλο, περίπου 80 εκατοστά το καθένα
χαρτί ή πολύ λεπτό νάιλον
γερό σπάγκο
λεπτό σύρμα
κολλητική ταινία
χρωματιστά χαρτιά για την ουρά

Ξεκινάμε την κατασκευή:

Στα άκρα από κάθε πηχάκι κάνουμε δυο μικρές εγκοπές.
Δένουμε γερά μεταξύ τους τα τρία πηχάκια από την μέση με τον σπάγκο, και αφήνουμε περίπου μισό μέτρο ακόμα να κρέμεται (επόμενο σχήμα).






Στην άκρη από το ένα πηχάκι στερεώνουμε γερά το σύρμα, και το περνάμε περιμετρικά γύρω από τον σκελετό του χαρταετού, κάνοντας μια στροφή με το σύρμα σε κάθε πηχάκι, εκεί που έχουμε κάνει την εγκοπή.
Φροντίζουμε όπως θα γυρίζουμε το σύρμα, οι αποστάσεις μεταξύ των άκρων από τα πηχάκια να διατηρούνται σταθερές, έτσι ώστε στο τέλος να έχουμε ένα κανονικό εξάγωνο.
Ακουμπάμε τον σκελετό πάνω στο χαρτί ή το πλαστικό, και το κόβουμε γύρω - γύρω του, αφήνοντας ένα περιθώριο 3-5 εκατοστών (επόμενο σχήμα).






Σε αυτό το σημείο, μπορούμε ν’ αφήσουμε την φαντασία μας ελεύθερη και να διακοσμήσουμε την επιφάνεια του χαρτιού όπως μας αρέσει, έτσι ώστε να έχουμε έναν μοναδικό χαρταετό.
Μπορούμε να κολλήσουμε διάφορα διακοσμητικά, ή να ζωγραφίσουμε  πρόσωπα, πεταλούδες, πουλιά και ζώα.
Κατόπιν ξαναβάζουμε τον σκελετό πάνω στο χαρτί ή το πλαστικό, γυρίζουμε τα περιθώρια προς τα μέσα και τα κολλούμε με κολλητική ταινία.
Σε δυο άκρα (β & γ) στερεώνουμε σπάγκο, για να δέσουμε στην μέση του την ουρά. Προσέχουμε ώστε: αβ = αγ = γδ = βδ.
Η ουρά πρέπει να είναι 3-4 φορές μακρύτερη από το μήκος του αετού, έτσι ώστε να έχει σταθερότητα όταν πετάει (επόμενο σχήμα).






Την ουρά μπορούμε να την κατασκευάσουμε, από λωρίδες που θα έχουμε κόψει από εφημερίδες ή χρωματιστά χαρτιά μεγέθους 20 Χ 20 εκατοστά, τα οποία δένουμε στον σπάγκο σε απόσταση περίπου 15-20 εκατοστών το ένα από το άλλο.
Στα αντίθετα άκρα από αυτά που δέσαμε την ουρά, (ε & ζ), δένουμε τα ζύγια. Εδώ πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα. Όλη η επιτυχία για το πέταγμα του αετού, βρίσκεται στα ζύγια του.
Τα ζύγια, είναι δυο κομμάτια σπάγκος δεμένος στο άκρα ε και ζ, που το καθένα ενώνεται με τον σπάγκο που αφήσαμε να κρέμεται από το κέντρο του χαρταετού.
Τα ζύγια πρέπει να σχηματίζουν ένα ισοσκελές τρίγωνο.
Στο σημείο της ένωσης δένουμε ένα γερό σπάγκο, την καλούμπα.
Βρίσκουμε ένα πλάτωμα μακριά από ηλεκτροφόρα σύρματα, γυρίζουμε τον χαρταετό μας κόντρα στον άνεμο και ...
είμαστε  έτοιμοι να ταξιδέψουμε στο μπλε τ΄ ουρανού!
πηγή