Λαζαράκια από την Οία Σαντορίνης

Υλικά

1 κιλό αλεύρι δυνατό για τσουρέκι
½ φλιτζάνι ζάχαρη
½ φλιτζάνι ελαιόλαδο
2 φλιτζάνια σταφίδα
1 φλιτζάνι καρύδια ψιλοκομμένα
2 φακελάκια μαγιά ξηρή
3 κοφτά κουταλάκια κανέλλα
Γαρυφαλάκια ( μοσχοκάρφια)

Σ ένα ποτήρι χλιαρό νερό διαλύουμε τα δύο φακελάκια της μαγιάς. Σ ένα μεγάλο μπωλ ρίχνουμε το αλεύρι και στη μέση του κάνουμε μια γουβίτσα Στη γουβίτσα αυτή ρίχνουμε τη ζάχαρη, το ελαιόλαδο και την διαλυμένη μαγιά. Αρχίζουμε το ζύμωμα και προσθέτουμε όσο χλιαρό νερό χρειαστεί ώστε να πάρουμε μια σχετικά σφιχτή ζύμη. Προσθέτουμε στη ζύμη αυτή, τις σταφύδες, τα καρύδια και την κανέλα και ζυμώνουμε καλά. Η τελική μας ζύμη πρέπει να μην κολλάει στα χέρια μας. Αν αυτό συμβαίνει θα πρέπει να προσθέσουμε λίγο αλεύρι ακόμη. Με τη ζύμη αυτή πλάθουμε μικρά ανθρωπάκια και το απλώνουμε σ ένα ταψί στο οποίο έχουμε βάλλει αντικολλητικό χαρτί. Με τα γαρύφαλλα στολίζουμε τα λαζαράκια μας φτιάχνοντάς τους μάτια, στόμα, μύτη και ότι άλλο θέλουμε. Τα αφήνουμε να φουσκώσουν ως εξής: είτε τα τυλίγουμε με κουβέρτες είτε ανάβουμε τον φούρνο μας σε πολύ χαμηλή θερμοκρασία ( έως 50 βαθμούς το πολύ) και χρησιμοποιώντας τον έτσι ως στόφα βάζουμε μέσα τα ταψιά κι εκεί φουσκώνουν τα λαζαράκια μας. Τέλος τα ψήνουμε στους 200 βαθμούς έως ότου ροδίσουν

Ας φτιάξουμε Λαζαράκια

Το Σάββατο του Λαζάρου, οι γυναίκες, τα παλιά χρόνια, ζύμωναν το πρωί ειδικά ψωμάκια, τους “λαζάρηδες” ή και “λαζαράκια”. Στα “λαζαράκια” έδιναν το σχήμα ανθρώπου σπαργανωμένου,
όπως ακριβώς παριστάνεται ο Λάζαρος στις εικόνες. Όσα παιδιά είχε η οικογένεια τόσα
 “λαζαράκια” έπλαθαν και στη θέση των ματιών έβαζαν δυο γαρίφαλα.
Στην ουσία, τα λαζαράκια είναι σταφιδοφωμάκια.
Μέσα στην ζύμη συνήθιζαν να βάζουνε μέλι,καρύδια, σταφίδες ή ότι άλλο έβγαζε ο κάθε τόπος.
Σε ανάμνηση λοιπόν της Ανάστασης του Λαζάρου οι νοικοκυρές το Λαζαροσάββατο δηλαδή το Σάββατο πριν την Μεγάλη Εβδομάδα φτιάχνουν τα λαζαράκια.

Μια παραλλαγή του εθίμου αυτού στην Κω, θέλει τις αρραβωνιασμένες κοπέλες  να φτιάχνουν λαζαράκια, σε πιο μεγάλο όμως μέγεθος, να τα γεμίζουν με ξηρούς καρπούς και φρούτα και να τα στέλνουν στους μελλοντικούς τους συζύγους.
Ας τα φτιάξουμε φέτος μαζί με τα παιδιά μας, για να μην ξεχνιούνται τα έθιμα της πατρίδας μας.

Υλικά :

1 κιλό αλεύρι σταρένιο
1φλιτζάνι του τσαγιού σταφίδες
4 κουταλιές της σούπας ζάχαρη
½  φλιτζάνι  του τσαγιού καλαμποκέλαιο
1 κουταλάκι του γλυκού γλυκάνισο ή μαστίχα Χίου
μαγιά μπύρας
λίγα μοσχοκάρφια και λίγο σουσάμι

ΕΚΤΕΛΕΣΗ :

Διαλύουμε τη μαγιά με ένα φλιτζάνι  χλιαρό νερό μέσα στη λεκάνη του ζυμώματος και προσθέτουμε το ελαιόλαδο, τη ζάχαρη, τις σταφίδες, το γλυκάνισο ή τη μαστίχα και ένα ακόμη φλιτζάνι χλιαρό νερό. Ρίχνουμε το αλεύρι και ζυμώνουμε σε μέτρια ζύμη. Αδειάζουμε το ζυμάρι στον αλευρωμένο πάγκο της κουζίνας και ξαναζυμώνουμε με δύναμη. Χωρίζουμε το ζυμάρι σε κομμάτια τα οποία τα πλάθουμε σε ανθρωπάκια τοποθετώντας  τα μοσχοκάρφια για μάτια, μύτη κτλ. Με λίγο λάδι αλείφουμε τις λαμαρίνες, τοποθετούμε μεσα τα λαζαράκια τα πασπαλίζουμε με σουσάμι και  τα σκεπάζουμε με βαμβακερή πετσέτα. Τα αφήνουμε σε ζεστό μέρος να φουσκώσουν. Τα ψήνουμε στους 180 βαθμούς για 45 – 50 λεπτά.


Η συνταγή είναι από το βιβλίο : ΩΣ ΓΛΥΚΕΑ ΤΩ ΛΑΡΥΓΓΙ ΜΟΥ Μοναστηριακή ζαχαροπλαστική (και όχι μόνον !)

πηγή 

Πούλλες - αυκοτές και άλλα πασχαλινά ψωμιά της Κύπρου

Σταυροκούλουρο αυκοτή

Κουλούρι του Χριστού από την Μηλιά Αμμωχώστου

Κουλούρι πλεξούδα αυκωτή

Το αγκέθενον στεφάνι του Χριστού

Πούλλες με πέντε αυκά

Σταυροκούλουρο της Λαμπρής

Αθθρωπούιν τζιαι ζυμπιλούιν αυκοτές

Τα χέρια του Νυμφίου

Πούλλα  της Λαμπρής από την Ακανθού

Κατσινιόρος

Πούλλες της Λαμπρής 

Από το βιβλίο «Το Πλουμιστό Ψωμί της Κύπρου» της Δωρίτας Βοσκαρίδου

Πηγή:  NOCTOC 

Το τραούδιν του Λαζάρου - Κύπρος

Από τον δίσκο Των Γεννών τζαι της Λαμπρής του Μιχάλη Ττέρλικκα

Κάλαντα και έθιμα του Σαββάτου του Λαζάρου στη Θράκη

Κάλαντα του Λαζάρου από τη Νέα Βύσσα Ορεστιάδας

Λαζαρίνες - Παιχνίδια,χοροί και τραγούδια των Λαζαρινων,απο τον Πολιτιστικο Συλλογο Αιανής

Λαζαρίνες - Λευκοπηγή Κοζάνης και Σαρακήνα Γρεβενών

Περιγραφή του εθίμου των Λαζαρίνων από τα χωριά Λευκοπηγή Κοζάνης και Σαρακήνα Γρεβενών, που γίνεται το Σάββατο του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαϊων.

Μέρος των στίχων του τελευταίου τραγουδιού που ακούγεται.
Η Δόμνα Σαμίου το κατέγραψε στην Αγία Παρασκευή Κοζάνης, το 1996.


Γιοφύρι πα στη θάλασσα και σκάλα μες στα βάθη
ανέβαιναν, κατέβαιναν, το Xάρο χαιρετούσαν.
- Δείξε με Xάρε μ' δείξε με, πως θέλω να πεθάνω.
- Tην Kυριακίτσα πό 'ρχεται, την άλλη παραπάνω,
αν έχεις άσπρα, φάγε τα, φλουριά χαρτζένεψέ τα
κι αν έχεις κι άλογον καλό, περπάτια πανηγύρια.

Oι Λαζαρίνες της Αιανής

Λαζαρίνες - Αγκαθιά και Νεοχώρι Ημαθίας

Την Κυριακή  28 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013 στην Αγκαθιά Ημαθίας οι Λαζαρίνες μετά τον καθιερωμένο εκκλησιασμό , θα τραγουδήσουν στα σπίτια του χωριού το ανάλογο τραγούδι (για την αγαπη , τον έρωτα , τον καημό ,  τις κόρες και τους γιους της παντρειάς , τους γραμματικούς , τον πρόεδρο κ.α)

Συμμετέχουν: ο Πολιτιστικός Σύλλογος Νεοχωρίου "ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΔΕΛΤΑ" & Κ.Ε.Ρ.ΛΑ.Π. ΑΓΚΑΘΙΑΣ ΗΜΑΘΙΑΣ.Το έθιμο τελείται στο Ρουμλόυκι το Σάββατο του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαίων.

 Χοροδιδάσκαλοι:Σαμαράς Δημήτρης - Καστανά Όλγα

Λαζαρίνες - Λευκοπηγή Κοζάνης , Σαρακήνα Γρεβενών

Το έθιμο της "Ρουμπάνας"

Το Πάσχα, από τις μεγαλύτερες χριστιανικές γιορτές, γιορταζόταν στα χωριά της Ανατολικής Ρωμυλίας με τριήμερο “χορό” στο μεσοχώρι. Η προετοιμασία για το Πάσχα περιελάμβανε μια σειρά από εθιμικές προδιαγραφές που άρχιζαν τη Μεγάλη Εβδομάδα. Η όλη γιορτή τελείωνε με χορό στην πλατεία του χωριού και τις τρεις μέρες του Πάσχα. Ο “χορός” στην πλατεία ξεκινούσε μετά το μεσημέρι και κρατούσε ώς τη δύση του ηλίου συνοδευόταν πάντοτε από όργανα. Από τα έθιμα της περιόδου του Πάσχα ξεχωρίζει το έθιμο της «ρουμπάνας» όπως το συναντούμε στους πρόσφυγες από το Μεγάλο και Μικρό Μοναστήρι της Βόρειας Θράκης. Το έθιμο της ρουμπάνας τελούσαν το Σάββατο του Λαζάρου οι νέες της παντρειάς, οι οποίες και αναλάμβαναν την οργάνωση και τέλεσή του. Πέρα από τη θρησκευτική του διάσταση είχε έντονο κοινωνικό χαρακτήρα, γιατί έδινε την ευκαιρία στις νέες για μιαν επίσημη τελετουργική έξοδο από το σπίτι και τη δυνατότητα να επιδείξουν τις ικανότητές τους στο τραγούδι και το χορό, που ήταν βασικά του στοιχεία. Το κύριο μέρος του εθίμου ξεκινούσε το μεσημέρι του Σαββάτου. Οι κοπέλες, ντυμένες και στολισμένες συγκεντρώνονταν στην πλατεία του χωριού όπου εξέλεγαν τη «νούνα» που θα ήταν η αρχηγός της «ομάδας», στη συνέχεια επισκέπτονταν όλα τα σπίτια του χωριού. Στο δρόμο τραγουδούσαν ειδικά τραγούδια για το δρόμο, ως την είσοδο του σπιτιού.Μπαίνοντας στην αυλή τραγουδούσαν: Για έβγα μουρ μάλι (μάνα), να ειδής τουν τσιουμπάνη, πώς λαλεί ν’ καβάλα. Φτάνοντας στην πόρτα του σπιτιού στέκονται δυο κοπέλες από τη μια πλευρά της πόρτας και δυο από την άλλη και τραγουδούν τραγούδια, παινέματα, για τα μέλη της οικογένειας.

Έν τω μεταξύ τα άλλα κορίτσια βάζουν το καλάθι που έχουν μαζί τους στη μέση της αυλής και χορεύουν, γύρω από αυτό τραγουδώντας ειδικά, για την περίσταση, τραγούδια μέχρι να πάρουν τα σχετικά φιλοδωρήματα οπότε φεύγουν για άλλο σπίτι. Φεύγοντας τραγουδούν το τραγούδι: ια σκάσι, σκάσι τσιουμπάνι, καλίνου ράντου ντιουλμπέρου, κατόπι σ’ κι δεν έρουμι, καλίνου ράντου ντιουλμπέρου. Αφού περάσουν από όλα τα σπίτια του χωριού καταλήγουν στην πλατεία όπου στήνουν χορό και από κει πηγαίνουν, χορεύοντας στο σπίτι της νούνας και συνεχίζουν το χορό στην αυλή της. 


πηγή

"Ανοίξατε ... να μπουν οι Λαζαρίνες"

Σέρρες :Λαζαρίνες ή Λαζαρικά κάλαντα

'' Ήρθε ο Λάζαρος ήρθαν τα βάγια
ήρθε η Κυριακή που τρων τα ψάρια...."

Με στεφάνια από λουλούδια στα μαλλιά και πολύχρωμες κορδέλες, οι Λαζαρίνες προαναγγέλλουν , τραγουδώντας, την ανάσταση του Λαζάρου. Είναι τα κάλαντα του Λαζάρου. 

Για μια ακόμη χρονιά το λύκειο Ελληνίδων, πιστό στις παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμα, αναβιώνει το πανάρχαιο έθιμο «Λαζαρίνες».Κορίτσια μέχρι 12 ετών ντύνονται Λαζαρίνες με τοπικές ενδυμασίες και τραγουδουν τα κάλαντα του Λαζάρου σε φορείς της πόλης αλλά και στους κατοίκους της.  Το χρηματικό ποσό που θα συγκεντρώσουν θα το διαθέσουν σε φιλανθρωπικούς σκοπούς.

Στην Τερπνή Σερρών την παραμονή του Λαζάρου, κορίτσια, που ονομάζονται Λαζαρίνες, μαζεύουν λουλούδια με τα οποία...
 στολίζουν ένα καλαθάκι. Την ημέρα της εορτής, φορώντας τοπικές ενδυμασίες και κρατώντας το καλαθάκι τους, πηγαίνουν σε όλα τα σπίτια του χωριού, τραγουδώντας τα κάλαντα του Λαζάρου ...;

'' Ήρθε ο Λάζαρος ήρθαν τα βάγια
ήρθε η Κυριακή που τρων τα ψάρια.


Σήκω Λάζαρε και μην κοιμάσαι 
ήρθε η μάνα σου από την Πόλη
σου 'φερε χαρτί και κομπολόι (καλαμάρι)
γράψε Θόδωρε γράψε Δημήτρη
γράψε Λεμόνα και κυπαρίσσι 
οι κοτούλες σας αυγά γεννούνε 
δώστε μας και μας κανα αυγουλάκι 
να χαρούμε κι εμείς λιγάκι. 


Το Λάζαρο-το Λάζαρο
τ' αυγό το καλαθάκι 
το καλαθάκι θέλει αυγό
κι τσέπες μας κακόσες.


Εμείς εδώ δεν ήρθαμε 
να φάμε και να πιούμε
αλλά σας αγαπήσαμε 
κι ήρθαμε να σας δούμε.
Και του χρόνου."

Σύμφωνα με τον Τερπνιώτη συγγραφέα Νίκο Πασχαλούδη το έθιμο της Λαζαρίνας ήταν συνέχεια αρχαίων εθίμων, αφού όπως υποστηρίζει σε άρθρο του για τα κάλαντα της περιοχής, υπάρχει άμεση σχέση με τα σημερινά κάλαντα και τα έθιμα της αρχαίας Ελλάδας. Η σχέση αφορούσε σε όλα τα κάλαντα, τα κάλαντα του Δωδεκαήμερου, της πρώτης Μαρτίου, του Λαζάρου, και άλλα κάλαντα. Όπως υποστηρίζει σε συγγράμματα του ο κ. Πασχαλούδης στην αρχαιότητα, εκείνοι που ασχολούνταν με το ημερολόγιο, ανακοίνωναν την αλλαγή του χρόνου, ή του μήνα, με τα κάλαντα των παιδιών. Τα παιδιά μετέφεραν το μήνυμα της χρονικής αλλαγής με τραγούδια, που εκτός από τα μηνύματα είχαν κι ευχές. Κι ο κόσμος έδινε στους μικρούς αγγελιοφόρους διάφορα μικρά φιλοδωρήματα.

''Παλιότερα τα κάλαντα λέγονταν στην αρχή κάθε μήνα, ύστερα καθιερώθηκε να λέγονται κάθε πρωτοχρονιά, η οποία άλλαζε κάθε τόσο για διάφορους λόγους. Όμως επειδή οι συνήθειες του λαού δεν άλλαζαν εύκολα, σ' αυτές τις μετακινήσεις της πρωτοχρονιάς, που πήγαιναν μια το χειμώνα και μια την άνοιξη, είχαμε άλλους που τις ακολουθούσαν με τα κάλαντά τους κι άλλους που επέμεναν σ' αυτό που ήξεραν. Έτσι σκόρπισαν τα κάλαντα σε διάφορες χρονικές στιγμές. Με το Χριστιανισμό, το έθιμο με τα κάλαντα επιβίωσε μέσα στο κλίμα του, κι έχουμε μέχρι τις μέρες μας τα κάλαντα του δωδεκαήμερου, τα κάλαντα της 1ης Μαρτίου, τα κάλαντα του Λαζάρου. Τα κάλαντα στην αρχή ήταν χωρίς κανένα θρησκευτικό χαρακτήρα. Τα θρησκευτικά στοιχεία, πρώτα ειδωλολατρικά κι έπειτα χριστιανικά, έμπαιναν στα κάλαντα σιγά-σιγά, και τη θέση των αρχαίων θεών πήρε ο Χριστός και οι άγιοι της χριστιανικής θρησκείας. Έτσι και στα λαζαριανά κάλαντα του χωριού μας φαίνονται ομοιότητες με τα αρχαία κάλαντα'', επισημαίνει μεταξύ άλλων ο κ. Πασχαλούδης.

Γεγονός πάντως είναι πως στην Τερπνή το έθιμο αναβιώνει για περισσότερο από δυόμιση αιώνες

πηγή

"Οι Λαζαρίνες στην επαρχία Ελασσόνας"

γράφει ο Πολυποίτης

Ένα από τα έθιμα των ημερών του Πάσχα που διαδραματίζεται σε πολλές περιοχές του τόπου μας είναι «οι Λαζαρίνες».

Το έθιμο έχει διπλό χαρακτήρα, είναι αφιερωμένο στην ανάσταση του Λαζάρου και ταυτόχρονα στην Άνοιξη. Στον διπλό εορτασμό η συμμετοχή των νέων είναι καθολική και γι’ αυτό το λόγο ονομάζονται οι μεν νέοι Λάζαροι, οι δε νέες Λαζαρίνες.

Σε κάθε περιοχή το έθιμο διαφέρει………αλλού τραγουδούν μονάχα τα κορίτσια, αλλού οι κοπέλες που ετοιμάζονταν για παντρειά, σε άλλα μέρη ομάδες αγοριών. Όσο για το ομοίωμα του Λαζάρου που κρατούν τα παιδιά, αλλού είναι πάνινο κουκλάκι, αλλού έχει τη μορφή τσολιά (Κόρινθος), σε άλλες περιοχές αντιστοιχεί σε ένα σταυρό, ένα στεφάνι ή ακόμα και μια τρυπητή κουτάλα (Σκύρος) ή μια σκούπα (Ξάνθη) ντυμένη με λουλούδια. Σε χωριά της Ηπείρου, από την άλλη, τ’ αγόρια τραγουδούν μασκαρεμένα κρατώντας κουδούνια και γιαταγάνια, ενώ στην Κύπρο γίνεται κανονική αναπαράσταση με ένα από τα παιδιά της ομάδας να παριστάνει το Λάζαρο στολισμένο με κίτρινα άνθη. Πρόκειται λοιπόν για έθιμο που αναβιώνει σε όλη την ελληνική γη, με εντυπωσιακές ιδιαιτερότητες – παραλλαγές σε κάθε τόπο.

Στην παρούσα ανάρτηση θα αναφερθούμε στο έθιμο όπως αναβιώνει σήμερα στην επαρχία Ελασσόνας. Ενδεικτικά «Λαζαρίνες» αναβιώνουν σήμερα στο Μικρό Ελευθεροχώρι όπου καταγράφηκαν τα όσα ακολουθούν, αλλά και στην Κοκκινόγη, στα Γεράνεια, στην Δολίχη, στον Δρυμό, στα Γιαννωτά και αλλού.

Το έθιμο το βρήκαν οι γυναίκες που συναντήσαμε, συνεχίζοντας την παράδοση από τις μάνες και τις γιαγιάδες τους «πάππου προς πάππου» όπως χαρακτηριστικά λέγεται. Στην περίοδο της κατοχής και του εμφυλίου σταμάτησε να γίνεται και ξανάρχισε μετά το ’50. Πρέπει να τονισθεί ότι τα τελευταία χρόνια πολλοί φορείς καταβάλλουν προσπάθεια προκειμένου να μην χαθεί, διατηρώντας ταυτόχρονα τις τοπικές ιδιαιτερότητες – παραλλαγές του εθίμου.

Οι ελεύθερες γυναίκες, λοιπόν, του χωριού, από την Παρασκευή παραμονή «του Λαζάρου», βράζουν το ρύζι το οποίο στην συνέχεια θα μοιράσουν στα σπίτια αντί κόλλυβα, για τον θάνατο του Λάζαρου. Στην συνέχεια όλες μαζί παντρεμένες και ελεύθερες βγαίνουν στους αγρούς για να μαζέψουν «τσάκνα» δηλαδή ψιλά κλαράκια με τα οποία το βράδυ θα ανάψουν φωτιά, να τις συντροφεύει που θα ξενυχτάνε τον νεκρό. Μέχρι αυτό το σημείο δεν ακούγονται τραγούδια, ούτε φυσικά γίνονται χαρές. Η ατμόσφαιρα είναι πένθιμη.

Το Σάββατο το πρωί και αφού προηγηθεί η ανάσταση του Λάζαρου, το σκηνικό αλλάζει, αρχίζουν τα τραγούδια και οι χοροί και κλίμα αισιοδοξίας καλύπτει τα διαδραματιζόμενα. Μετά την εκκλησία οι «Λαζαρίνες» γυρίζουν στα σπίτια του χωριού σε όσα έχουν ανύπαντρες κοπέλες και τραγουδούν για να είναι καλότυχες.

«ΗΡΘΕ Ο ΛΑΖΑΡΟΣ ΚΟΡΙΤΣΙΑ» 

Ήρθε ο Λάζαρος κορίτσια,
να τον παίξουμε,
μες τη χώρα μας κορίτσια
την τρανήτερη.
Την τρανήτερη κορίτσια
κι ως την πρώτη μας,
μας την βάρεσαν,
τα Λαζόπουλα, κορίτσια,
τα τσαμόπουλα.

Πηγαίνοντας στον δρόμο τραγουδούν
 

«ΚΙΝΗΣΑ ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ»

Αι, κίνησα στον δρόμο-δρόμο,
στο στενό το μονοπάτι.
Στο στενό το μονοπάτι,
βρίσκω μια μηλιά στον δρόμο.
Αι βρίσκω μια μηλιά στον δρόμο,
Με τα μήλα φορτωμένη.
με τα μήλα φορτωμένη,
άπλωσα να πάρω ένα.
Αι, άπλωσα να πάρω ένα,
κι η μηλιά μ’ απολοήθκε.
Κι η μηλιά μ’ απολοήθκε,
μη μου παίρνεις, μη μ’ αφήνεις.
Αι μη μου παίρνεις, μη μ’ αφήνεις,
τα’ χει ο αφέντης μετρημένα.
τα’ χει ο αφέντης μετρημένα,
κι η κυρά λογαριασμένα.

Σε σπίτι που είχε ελεύθερη κόρη τραγουδούν…

Σε τούτο σπίτι πούρ’θαμε
στο μαρμαροστρωμένο
Εδώ έχουν κόρη ανύπαντρη,
κόρη ν’αρραβωνιάσουν.
Προξενητάδες έρχονται
‘που μέσα απου την πόλη,
Εδώ ρωτούν ξαναρωτούν
Της λύιαρης την κόρη.
Που θα’βρω τέτοια λύιαρη(λυγερή).
ξανθή και μαυρομάτα,
Έχει το μάτι σαν ελιά,
Το φρύδι σαν γαϊτάνι,
Το δόλιο το ματόφρυδο
Σαν κρόσσι απ το μαντήλι. 

Παράλληλα περνούν κι από άλλα σπίτια κι ανάλογα με την κατάσταση του σπιτιού ή τη δουλειά του νοικοκύρη τραγουδούν και τα ανάλογα τραγούδια, ενώ καθ’ οδόν τραγουδούν διάφορα τραγούδια “παινέματα” όπως τα λένε.

Δω σε τούτη τη γειτονιά
φύτρωσε μια λεμονιά
απόλκει ρίζες κι κλαριά
κι σκέπασε τη γειτονιά.
Τούτες οι γειτόνισσες
βάζουν σαν τις μέλισσες
σαν τις ζεβρομέλισσες.
Βάζουν τα τσικρίκια τους
βάζουν τα λανάρια τους

Σε σπίτι που είχαν πρόβατα ή γίδια λένε το τραγούδι…..

Σ αυτό το σπίτι πού’ ρθαμε
το μαρμαροστρωμένο,
εδώ έχουν χίλια πρόβατα
και δυό  χιλιάδες γίδια.
Τα χίλιαζαν τα μίλιαζαν,
τα βγάζουν τρεις χιλιάδες.
Στον κάμπο τα κατέβαζαν,
να τα νεροποτίσουν,
και στο βουνό τ’ανέβαζαν
να τα γαλομετρήσουν. 

Αυτό γίνεται όλο το πρωινό και αφού μεσημεριάσει μαζεύονται όλες στην πλατεία κι εκεί χορεύουν και τραγουδούν. Ορισμένα από τα τραγούδια που λένε χωρίς φυσικά την συνοδεία μουσικών οργάνων είναι:

ΤΑ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ

Τα περιστέρια πετουνται
Στους ουρανούς απάνω
Τα δυο πανούν παρά ψηλά
Κι τ άλλο χαμηλώνει
Κι αυτό που εχαμήλωνε
Τον Γιάννη παραγγέλνει
Τα ακούς Γιάννη μ καλό Γιάννη μ
Το τι σου παραγγέλνουν
Να πας να πεις στις όμορφες
κι αυτές τις μαυρομάτες
τον Μάη κρασί μην πίνουνε
κι όξω μην κοιμηθούνε
τρελάθηκαν τρία παιδιά
και γκυζηρνουν τις νύχτες
σέρνουν ψωμί για τα σκυλιά
κρέας για τα λιοντάρια
σέρνουν και υπνοβότανο
υπνώνουν τα κορίτσια

«ΗΡΘΕ  Η ΧΕΛΙΔΟΝΑ» 

Ήρθε η χελιδόνα,
έφερε χαμπέρι.
Πήραν τον καλό μου,
και τον αδελφό μας.
Πάνε να τον κρεμάσουν,
στο καρφί της πόρτας,
και τα παραθύρια.

«ΣΤΙΣ ΕΒΔΟΜΗΝΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ» 

Στις εβδομήντα εκκλησιές στα εξήντα μοναστήρια
Γραμματικέ μ κι αφέντη μ
Μάνα –ν- γιον εστολιζε –ν- γιον και θυγατέρα-ν
γιος βανει τα κόκκινα κι η θυγατέρα τα άσπρα.
Κι αυτή στα καταγάλανα τα καταφρονημένα
Σαν κίνησαν κι επαηναν κοντά κατ τα Άγιο βήμα
Και σαν τους είδε η εκκλησιά τα κεραμιδιά ρίχνει

«Αγγελίνα» 

Όλες οι νύφες στο χορό, Αγγελίνα μου,
χορεύουν στα σαιάρια, Αγγελίνα μου,
μωρέ μαυρομάτα μου.
Και η Αγγελίνα ορφανή,
χορεύει στο γιλέκι, Αγγελίνα μου,
μωρέ μαυρομάτα μου.
Κι ο βασιλιάς αγνάντευε, Αγγελίνα μου
απ τον γυαλένιο πύργο, Αγγελίνα μου
μωρέ μαυρομάτα μου.
Να’μαν πουλί, να’ μαν πουλί, να πέταγα,
μπροστά στην Αγγελίνα, Αγγελίνα μου,
μωρέ μαυρομάτα μου.
Να πιάσω χε-λελε χέρια παχουλά,
γιομάτα μπιλιτζίκια, Αγγελίνα μου,
μωρέ μαυρομάτα μου.
Να τα’ βαζα-λε να τα’βαζα προσκέφαλα,
τρεις μέρες και τρεις νύχτες, Αγγελίνα μου,
μωρέ μαυρομάτα μου.

Στην συνέχεια όλες μαζί πηγαίνουν στο σπίτι του παπά του χωριού, τραγουδώντας καθ’ οδόν: 

«ΣΙΓΑΝΑ ΠΑΕΙ Η ΒΡΟΧΗ»

Σιγανά πάει η βροχή, σιγανά πάω κι εγώ
στον αφεντη  τον παπά, στην κυρά την παπαδιά.
Την έβρισκα που ζύμωνε και διπλοκοσκίνιζε,
Για να κάνει τις λειτουργιές,
Να τις πάει στην εκκλησιά, στον αφέντη τον παπά. 

Φθάνοντας…..στην αυλή του σπιτιού, η παπαδιά, η οποία περιμένει, κερνάει τις Λαζαρίνες οι οποίες παραλαμβάνουν τα «βάγια», που έχει μαζέψει από τις δάφνες του χωριού, τα οποία στην συνέχεια μεταφέρουν στην εκκλησία για την επόμενη μέρα που είναι η Κυριακή των Βαΐων. Οι δε γυναίκες τραγουδούν και χορεύουν άλλα τραγούδια όπως: 

«ΑΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΜΟΣΧΟΜΗΛΙΑ»

Απάνω στην μοσχομηλιά
Κι απάνω σε άγριο κλίμα
Εκεί κοιμάται ο δέσποτας
Με το χαρτί στο χέρι
Με το χαρτί, με την Αγιά,
με τα’ Άγιο το Βαγγέλιο.
Σήκω ρε μαύρε δέσποτα
και μην βαριοκοιμάσαι.
Τα μοναστήρια σήμαναν
κι οι εκκλησιές διαβάζουν.
Και η δική μας εκκλησιά
δεν ψέλνει δεν διαβάζει.
Με τα χαρτιά της μάλωνε,
και τα κατηγορούσε.
Χαρτιά ιεροχάρτια μου,
χαρτιά της Παναγίας. 

«ΛΑΖΑΡΙΑΤΙΚΟ» 

(για το μικρό παιδί στο σπίτι του παπά)
Χρυσιά  μανα  μ’, αργυριά  μανα  μ’
μάνα μ’ μαλαματένια,
χρυσόν υγιόν  από’ κάνες
χρυσόν μαλαματένιο.
Χρυσιά  ήταν η εικονίτσα  του,
κι αργυριά  η φασκιά του,
το γάλα που κατάπινε,
αγνί  μαργαριτάρι.

Στον δρόμο προς την εκκλησία ενώ μεταφέρουν τα βάγια τραγουδούν:

«ΒΑΓΙΑ ΚΙ ΤΙ ΜΑΣ ΕΦΕΡΕΣ»

Βάϊα κ ατι μας άργησες
Και άργησες να έρθεις
Βαια  κ’ατί  μας έφερες
τουν  Μάη του καλουκαίρι.
Σας έφερα την Πασχαλιά
και του Χριστός Ανέστη.
Ωρα  καλή σου πασχαλιά
Και πίσω μην γυρίσεις
Καλά να πας καλά να ρθεις
Καλά και να μας εβρεις.

Αφού πάρουν οι Λαζαρίνες τα βάγια από το σπίτι του παπά, πάλι τραγουδώντας  τα τραγούδια του δρόμου ξεκινάνε για την εκκλησία. Εκεί ο παπάς τις περιμένει στην πόρτα. Την ώρα που παραδίνουν στον παπά τα βάγια τραγουδάνε:

«ΚΑΤΩ ΣΤ ΑΡΓΥΡΟΣΤΟΛΙΣΜΑ»

ε- κάτω στ αργυροστόλισμα
και στων κεριών τον τόπο
λε- τρεις λυγερές ανέβαιναν
το χάρο προσκυνούσαν
λε- ανέβαιναν κατέβαιναν
και πάλι προσκυνούσαν
λε- δείξε μας χάρε δείξε μας
το πότε θα μας πάρεις
λε- την κυριακίτσα το πρωί
την άλλη παραπάνω. 

Ο παπάς βάζει το καλάθι με τα βάγια στη μέση της αυλής της εκκλησίας και οι γυναίκες χορεύουν γύρω από αυτά τραγουδώντας:

«ΣΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΟ ΠΛΑΙ» 

Εδώ στης εκκλησιάς το πλάιο
εδώ χορεύουν τα κορίτσια
κι έμορφες κι οι παντρεμένες.
τι όμορφο χορό που κάνουν
κύκλες κύκλες κάνουν καμάρες. 

«ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΤΑ ΙΤΣΙΑ»

Βγαίνουν τα ίτσια από τη γη
λουλούδια από τους κάμπους.
Βγαίνει κι ένα τριαντάφυλλο
πολύ ήταν πεσμένο.
Βασιλικός σαν τα ‘κουσει
πολύ τον κακοφάν’κει.
Εγώ είμαι ένας βασιλικός
στον κόσμο δεν πενιούμαι.

Στην συνέχεια με τα βάγια στολίζουν την εκκλησία για να είναι έτοιμη για την άλλη μέρα Κυριακή των Βαΐων.

Ο χορός των γυναικών, ειδικά αυτή την εποχή που πλησιάζει το Πάσχα, δεν έχει μόνο διασκεδαστικό χαρακτήρα. Στον χορό, νέοι του χωριού θα δούνε τις κοπέλες θα τις καμαρώσουν και στην συνέχεια θα αρχίσουν τα προξενιά ώστε το Πάσχα να
έχουμε χαρμόσυνα νέα.

Την Κυριακή στολισμένες όλες με τα καλύτερα ρούχα τους πηγαίνουν στην εκκλησία όπου μετά την Θεία Λειτουργία στο προαύλιο ξαναστήνουν τον χορό. Εδώ τραγουδάνε τραγούδια ειδικά για την μέρα:

 «ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ» 

Λε σήμερα μέρα του Βαιού
που παίρνει ο κόσμος βάγια.
Λε πάνουν αρχόντοι στην εκκλησιά
να παν να πάρουν βάγια
λε και τα μικρά αρχοντόπουλα
πάνουν να μεταλάβουν. 

«ΓΙΑ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ»

Σηκώνουμε πολύ πρωί
παίρνω νερό κι νίβουμε
κι πάω στην εκκλησία
στην κυρά την Παναγία.

Τα τραγούδια αυτά και πολλά άλλα ακόμη, τόσο για Το Πάσχα όσο και για άλλες γιορτές, τα καταγράψαμε από ηλικιωμένες γυναίκες του χωριού, οι οποίες αποτελούν και την πιο ουσιώδη πηγή για τα έθιμα του τόπου μας.

Περισσότερες λεπτομέρειες από την εγκυκλοπαίδεια του “Ηλίου” εδώ

πηγή:  http://chilonas.wordpress.com

Πάσχα στην Άνδρο

Στην Άνδρο το βράδυ της Ανάστασης οι νέοι τοποθετούν σιδερένιους σωλήνες στο χώμα, τους γεμίζουν με μπαρούτι και τους πυροδοτούν. Την ημέρα της Ανάστασης τρώνε τον παραδοσιακό «λαμπριάτη», ψητό αρνί ή κατσίκι στο φούρνο γεμιστό με λαχανικά. Στην Παλαιόπολη, στο Κόρθι και σε άλλα χωριά το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα παίζουν στο δρόμο τα «τσούνια», παραδοσιακό παιχνίδι που μοιάζει με το μπόουλινγκ.

πηγή

Πάσχα στις Στενιές

Το χωριό γεμίζει ξανά κόσμο ειδικά το τελευταίο τετραήμερο της Μεγάλης Εβδομάδας.

Την Μεγάλη Παρασκευή το μεσημέρι είναι αλήθεια αρκετά γραφικό , μπαίνοντας στο προαύλιο των δυο εκκλησιών να συναντάς το τραπεζάκι με ένα μάσκουλο-βαζο πάνω του και κάποιον απ' τους "μασκουλιέρηδες" να σου λέει: "Και του χρόνου.Κάτι για τα μάσκουλα;;;"  .Αγωνία για τα πόσα χρήματα θα μαζέψουν , μια και το μπαρούτι συνεχώς ανεβαίνει , όπως λένε οι ίδιοι και το έθιμο πρέπει με κάθε θυσία να διατηρηθεί.Το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής γίνεται η συνάντηση των δύο Επιταφίων , το κλίμα πλαισιώνεται απο πολλές βεγγάλες , τακούνια , λολοφύσεκα και τράκες.

Το Μεγάλο Σάββατο τα μεσάνυχτα με το που σημάνει το χαρμόσυνο χτύπημα της καμπάνας και ακουστεί το "ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ" αμέσως όλα τα "πυρομαχικά" δίνουν το ανταγωνιστικό τους παρόν.

Την Κυριακή του Πάσχα το απόγευμα είναι πλέον όλα έτοιμα.Η πλατεία είναι πεδίο μάχης.Τα 4 σπίτια που βρίσκονται γύρω απο την Πλατεία είναι πραγματικά οχυρά αλλά συγχρόνως και παρατηρητήρια.Ο χώρος στην αυλή του Σχολείου γεμίζει απο αυτοσχέδια μπομπάκια , λαδάδες κλπ.

Την στιγμή που φτάνουν οι εικόνες στην πλατεία τότε είναι η σειρά της τράκας και πάνω σε όλη αυτή την αναμπουμπούλα , ο υπόκοφως και επιβλητικός ήχος των μάσκουλων δίνει το παρόν του.Τα σμπάρα συνεχίζουν πιά αραιά , οι εικόνες συναντιώνται , συνεχίζουν την πορεία τους και σιγά σιγά ο κόσμος διαλύεται.

πηγή

Πάσχα στην Ανάφη

Στην  Ανάφη, το απόγευμα του Μ. Σαββάτου σε όλο το χωριό είναι διάχυτη η μυρωδιά του ξύλου (αμπελόκλαδα) που καίγεται επί πολύ ώρα για να προετοιμάσει το «φουρνί» να δεχτεί το κατσικάκι σε ταψί με αναφιώτικο τυρί, σκεπασμένο καλά με αλουμινόχαρτο. Η πόρτα του «φουρνιού» σφραγίζεται με λάσπη καθώς και η καπνοδόχος, για να μην περάσει αέρας και καεί το κρέας. 

Επίσης ξεχωρίζουν το κίτρινο ψωμί ή αλλιώς τυρόπιτα καθώς και τα μελιτερά (με φρέσκια μυζήθρα).

πηγή

Πάσχα στην Αμοργό

Στην άκρη των Κυκλάδων, ολάνθιστη και αναγεννημένη αυτή την εποχή, η Αμοργός ξελογιάζει όχι μόνο με τη φυσική ομορφιά της, αλλά και με τα ιδιαίτερα αναστάσιμα έθιμά της, που έχουν τις ρίζες τους πολύ πίσω και από τη βυζαντινή περίοδο.

Το 1882 ο Aγγλος αρχαιολόγος και περιηγητής Τζέιμς Μπεντ επισκέπτεται τις Κυκλάδες. Καρπός του ταξιδιού του ήταν το βιβλίο «Κυκλάδες ή η ζωή με τους Ελληνες νησιώτες», που εκδόθηκε το 1885 στο Λονδίνο και περιλαμβάνει αυθεντικές και συναρπαστικές στιγμές για τις κυκλαδίτικες κοινωνίες στις πρώτες δεκαετίες μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Για την Αμοργό, ο Μπεντ αρχίζει τη διήγησή του ως εξής:

«Η Αμοργός είναι το πιο μακρινό νησί του συμπλέγματος των Κυκλάδων και θα έλεγα ο προμαχώνας του σύγχρονου ελληνικού βασιλείου. Εκτός από το Πάσχα, θα ήταν ενδιαφέρουσα μία επίσκεψη σε οποιαδήποτε άλλη εποχή για τις περίεργες ενδυμασίες, τα έθιμα και την ανόθευτη απλότητα της Αμοργού. Αλλά οι πιο τυχεροί είναι αυτοί που μπορούν να την επισκεφθούν το Πάσχα, που είναι η μεγάλη γιορτή της Αμοργού, γιατί εδώ το Πάσχα γιορτάζεται διαφορετικά από τα άλλα μέρη της Ελλάδας.»

Και συνεχίζει να γιορτάζεται διαφορετικά μέχρι τις μέρες μας, ακολουθώντας τα βυζαντινά έθιμα, μέσα σε μια ανοιξιάτικη Φύση που προσφέρει απλόχερα ένα ατέλειωτο πλήθος αγριολούλουδων, χρωμάτων και αρωμάτων.

Τα αρώματα που κυριαρχούν, κι έξω στη Φύση και μέσα στους οικισμούς της πασχαλιάτικης Αμοργού, είναι του φασκόμηλου και της ρίγανης. Από νωρίς το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής όλοι οι δρόμοι των χωριών απ' όπου θα περάσει ο Επιτάφιος και το εσωτερικό των εκκλησιών στρώνονται με φρεσκοκομμένα ανθισμένα βλαστάρια δύο ειδών φασκόμηλου κι ενός είδους άγριας ρίγανης που ονομάζεται «αργανιά». Απελευθερωμένα από τις πατημασιές των περαστικών, τα αιθέρια έλαια δημιουργούν μια μεθυστική ατμόσφαιρα στα χωριά της Αμοργού και αποτελούν ταυτόχρονα μια σπονδή στη Φύση που αναγεννιέται και στον Θεό που ανασταίνεται.
Τα αναστάσιμα έθιμα της Αμοργού πηγαίνουν πολύ πιο πίσω από το βυζαντινή περίοδο και χάνονται στην προϊστορική εποχή. Το Σάββατο του Λαζάρου οι νοικοκυρές πλάθουν με ζυμάρι ανθρωπόμορφα σχήματα. Ονομάζονται «λάζαροι», «λαζαράκια» ή «κουκλάκια» και θυμίζουν τις μορφές των πρωτοκυκλαδικών εδωλίων, από τα οποία τα πιο γνωστά άλλωστε προέρχονται από την Αμοργό και ονομάζονται επίσης «κουκλάκια». Τα τελευταία χρόνια, το έθιμο τείνει να εγκαταλειφθεί και η αιτία είναι μάλλον πεζή: οι σύγχρονοι φούρνοι εξαφάνισαν τους σπιτικούς και οι Αμοργιανές σταμάτησαν να πλάθουν και να ψήνουν «λαζαράκια», με εξαίρεση λίγες οικογένειες.

Ο Τζέιμς Μπεντ περιγράφει ένα ακόμα αρχαίο χθόνιο έθιμο από τη Χώρα του 1882. Μια ομάδα παιδιών περιέφερε από σπίτι σε σπίτι μια ντυμένη κούκλα, που την ονόμαζαν «Λάζαρο», και έλεγαν τραγούδια με θέμα το τι είδε ο Λάζαρος στον Κάτω Κόσμο. Στο τέλος, οι νοικοκυρές τούς φίλευαν αυγά και τσουρέκια.

Παρ' ότι μερικά έθιμα αργοσβήνουν λόγω της κοινωνικής εξέλιξης, στη Χώρα της Αμοργού δημιουργήθηκε ένα νέο πασχαλιάτικο έθιμο στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Το βράδυ της περιφοράς του Επιταφίου όλα τα στενά και τα σκαλιά του βυζαντινού οικισμού της Χώρας γεμίζουν με εκατοντάδες αυτοσχέδιες φωτιές, που ανάβονται σε μικρά πήλινα ή μεταλλικά σκεύη. Το έθιμο ξεκίνησε από την Απάνω Γειτονιά και σύντομα υιοθετήθηκε απ' όλους. Τα τελευταία χρόνια, η γενική φωταψία της Χώρας τη νύχτα της Μεγάλης Παρασκευής γίνεται πιο οργανωμένα, με τη φροντίδα του Πολιτιστικού Συλλόγου «Σημωνίδης».

Η Χώρα της Αμοργού είναι ένας αυθεντικός βυζαντινός οικισμός. Ο οικιστικός της πυρήνας ανάγεται στην πρώιμη βυζαντινή περίοδο. Φαίνεται ότι από τον 7ο αιώνα και μετά, οι επιδρομές των Αράβων στο Αιγαίο ανάγκασαν τους κατοίκους να μετατοπίσουν τους οικισμούς τους από τις παραλιακές θέσεις προς το εσωτερικό του νησιού, για λόγους ασφαλείας και καλύτερης αμυντικής οργάνωσης.

Γύρω από ένα φυσικό βράχο, με ίχνη κατοίκησης από την 3η π.Χ. χιλιετία, οι κάτοικοι των αρχαίων πόλεων Μινώας και Αρκεσίνης συγκεντρώθηκαν σταδιακά στη βυζαντινή ακρόπολη του Κάστρου, όπως λεγόταν μέχρι πριν από περίπου 100 χρόνια η σημερινή Χώρα της Αμοργού. Αντίστοιχα, στο ανατολικό άκρο του νησιού οι κάτοικοι της αρχαίας Αιγιάλης δημιούργησαν τον δικό τους βυζαντινό οικισμό, τη Λαγκάδα, με παρόμοια χαρακτηριστικά μ' αυτά του Κάστρου - Χώρας.

Η οικιστική οργάνωση της αμοργιανής Χώρας είναι τυπικά βυζαντινή. Ο φυσικός βράχος, που έχει λαξευτεί κατάλληλα, αντιστοιχεί στη βυζαντινή ακρόπολη. Κάτω από τον βράχο - ακρόπολη απλώνονται τα σπίτια της Χώρας, που συνδέονται με καμάρες και σχηματίζουν ένα λαβύρινθο στενοσόκακων, ο οποίος παλαιότερα αποτελούσε στοιχείο της αμυντικής οργάνωσης και τώρα είναι χαρακτηριστικό της πολυφωτογραφημένης χωραΐτικης γραφικότητας. Ενα πλήθος βυζαντινών και μεταβυζαντινών ναών, ένα φαρδύ καλντερίμι (το «πλατύστενο») που διατρέχει τον οικισμό, μια κεντρική πλατεία (η «λόζα») και μια μικρότερη (το «πλατεάκι») συμπληρώνουν την πολεοδομική φυσιογνωμία της Χώρας της Αμοργού.

Αν στην υπόλοιπη Ελλάδα το Πάσχα τελειώνει με το βράδυ της Ανάστασης και το αρνί της Κυριακής, στη Χώρα της Αμοργού ο αναστάσιμος εορτασμός συνεχίζεται για μία ακόμα εβδομάδα.

Ακολουθώντας αρχαία έθιμα, όπως αυτά καταγράφονται στις επιγραφές των τριών αρχαίων πόλεων του νησιού Μινώας, Αρκεσίνης και Αιγιάλης, την Κυριακή του Πάσχα βγαίνουν οι εικόνες από το μοναστήρι της Χοζοβιώτισσας και αρχίζει ο καθαγιασμός των περιοχών της Χώρας.
Το μοναστήρι της Παναγίας Χοζοβιώτισσας ιδρύθηκε γύρω στον 8ο αιώνα, στην εποχή της Εικονομαχίας. Η προφορική παράδοση και άλλα στοιχεία συνδέουν την ίδρυσή του με καταδιωγμένους χριστιανούς από τους Αγίους Τόπους και την Κύπρο που βρήκαν καταφύγιο στην Αμοργό. Η μονή της Χοζοβιώτισσας και η Χώρα της Αμοργού είναι από τότε απόλυτα συνδεδεμένες.

Η λιτάνευση των εικόνων αρχίζει το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα. Με προπομπό το λάβαρο της Αναστάσεως, οι εικόνες της Παναγίας Χοζοβιώτισσας και του Αγίου Γεωργίου του Βαρσαμίτη μεταφέρονται στη Χώρα, στο ναό του Χριστού Φωτοδότη, που είναι ένα ακόμα βυζαντινό μνημείο της Χώρας. Τις επόμενες μέρες οι εικόνες πηγαίνουν στον Βαρσαμίτη κι από εκεί κατεβαίνουν στα Κατάπολα. Ετσι καθαγιάζονται τα χωράφια, τα βοσκοτόπια, το λιμάνι και η θάλασσα.

Μία άλλη ομάδα εικόνων πηγαίνει στην Αιγιάλη, για τον καθαγιασμό του ανατολικού άκρου της Αμοργού με τους οικισμούς Λαγκάδα, Θολάρια, Ποταμό, Στρούμπο και Ορμο. Την Κυριακή του Θωμά οι εικόνες επιστρέφουν στο μοναστήρι της Χοζοβιώτισσας.

Μέσα σε μια Φύση που πάλλεται από χρώματα και αρώματα, πάνω από κάθετους γκρεμούς και σε παλιά μονοπάτια που σου δίνουν την αίσθηση ότι πετάς πάνω από τη θάλασσα, μέσα από ανθισμένα λιβάδια και υγρές ρεματιές με το άρωμα του φασκόμηλου και της ρίγανης να διαχέονται στην ατμόσφαιρα, τα πασχαλινά έθιμα της Αμοργού συνδέουν με τα αόρατα νήματά τους το ψηφιακό μας σήμερα, με τους βυζαντινούς «λάζαρους» και τα πρωτοκυκλαδικά «κουκλάκια».
Κι όπως γινόταν πάντοτε σε κάθε γιορτή στην Αμοργό, από την πρωτοκυκλαδική Μαρκιανή, την ομηρική Μινώα, την κλασική Αιγιάλη, την ελληνιστική Αρκεσίνη και το βυζαντινό Κάστρο, έτσι και στη σημερινή Χώρα η μεγάλη γιορτή τελειώνει με μουσικές, τραγούδια και κυκλικούς χορούς.

πηγή

Εθιμα της Κυριακής των Βαίων από την Ίμβρο

Την Κυριακή τω Βαγιώ, όλοι έβγαιναν απ' την εκκλησιά με μια αγκαλιά βάγια. Χαιρετούσαν ο ένας τον άλλο, χτυπώντας ελαφρά την πλάτη με τα πράσινα κλαδιά, και εύχονταν: " Και του χρόνου και καλό Πάσχα". Μετά τον χαιρετισμό, οι πρώτοι που δέχονταν την χαρά του "Ωσαννά" ήταν οι νεκροί. Όλοι επισκέπτονταν τους τάφους των δικών τους και άφηναν επάνω στο "σταυρό" ή την "ταφόπλακα" ένα κλαδί βάγιας. Στο σπίτι έκαναν ένα σταυρό με βάγια και τον κάρφωναν στο ανώφλι της πόρτας. Εκεί θα έμενε όλο το χρόνο φυλαχτό από το κακό μάτι και την κακιά ώρα. Ένα κλαδί κρέμαζαν επίσης στην πόρτα του στάβλου, της μάντρας, του κήπου.

Kούνιες

Δεν ήταν νοητό να υπάρξει Κυριακή των Βαίων δίχως τις κούνιες. Σε κάθε γειτονιά, όπου υπήρχε μεγάλο δένδρο στήνονταν μια κούνια. Σε ένα γερό κλώνο περνούσαν ένα μακρύ σχοινί και μέ διάφορους τρόπους έφτιαχναν μια κούνια. Κάθιζαν με τη σειρά ο ένας μετά τον άλλον. Προηγούντο τα κορίτσια και τ' αγόρια έκαναν το χρέος του καβαλιέρου.

Στις κούνιες που έκαναν τα παιδιά γινόταν πόλεμος. Ποιος θα ανέβει, πόση ώρα θα καθίσει.

Τα παλιά χρόνια τω Βαγιώ οι δάσκαλοι και οι παπάδες έστελναν τα παιδιά του σχολείου στο χωριό να μαζέψουν αυγά για το Πάσχα. Τα παιδιά έπαιρναν ένα ραβδί που τό έλεγαν "ρουμάνι', στην κορυφή του έδεναν βάγιες ( μυρσίνες), ένα κουδούνι και κόκκινες μεταξωτές κλωστές. Μαζί τους είχαν και ένα καλάθι για να βάζουν τα αυγά. Όταν έρχονταν σε κάθε σπίτι, στέκονταν μπροστά στην πόρτα και ανεβοκατεβάζοντας το ραβδί για να χτυπά το κουδούνι τραγουδούσαν ένα τραγούδι για να τους δώσει η νοικοκυρά αυγά.

Έτσι με αυτά και με αυτά ξεκινούσε η Μεγάλη Εβδομάδα για την οποία θα γράψουμε τις επόμενες μέρες.

πηγή

Λαζαρίνες

Περιγραφή του εθίμου των Λαζαρίνων από τα χωριά Λευκοπηγή Κοζάνης και Σαρακήνα Γρεβενών, που γίνεται το Σάββατο του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαϊων.

Μέρος των στίχων του τελευταίου τραγουδιού που ακούγεται.
Η Δόμνα Σαμίου το κατέγραψε στην Αγία Παρασκευή Κοζάνης, το 1996.


Γιοφύρι πα στη θάλασσα και σκάλα μες στα βάθη
ανέβαιναν, κατέβαιναν, το Xάρο χαιρετούσαν.
- Δείξε με Xάρε μ' δείξε με, πως θέλω να πεθάνω.
- Tην Kυριακίτσα πό 'ρχεται, την άλλη παραπάνω,
αν έχεις άσπρα, φάγε τα, φλουριά χαρτζένεψέ τα
κι αν έχεις κι άλογον καλό, περπάτια πανηγύρια.